Japanse tuin ideeën + foto’s van onze kleine Japanse tuin

Japanse tuin ideeen

In de westerse wereld roept de term ‘Japanse tuin’ vaak beelden op van serene landschappen, vredige vijvers en nauwkeurig gesnoeide bonsaibomen. Maar wat maakt een tuin nu écht Japans? In dit artikel krijg je volop Japanse tuin ideeën, de beste tips, én zie je ook foto’s van onze eerdere kleine Japanse voortuin ter inspiratie.  

Een Japanse tuin aanleggen: de Japanse filosofie erachter

Voordat we ingaan op de tuinaspecten, is het belangrijk dat je eerst de Japanse filosofie erachter kent. Een Japanse tuin aanleggen is namelijk meer dan gewoon wat Aziatische planten en bomen erin zetten: een Japanse tuin ontwerp je volgens bepaalde filosofische ideeën en regels qua uiterlijk.

In een Japanse tuin staan tenminste 3 dingen centraal:

  • harmonie met de natuur,
  • eenvoud (wabi-sabi),
  • asymmetrie.

De betekenis van elke Japanse plant, boom en steen

Daarnaast is er nog iets wat héél belangrijk en kenmerkend is voor een Japanse tuin: De bedoeling van alle elementen.

Hiermee bedoelen we dat elke plant, Japanse struik of steen een eigen functie of betekenis heeft in het geheel. Ze dienen dus niet alleen maar ter decoratie, maar je denkt eerst goed na waarom je een bepaald Japans boompje, plant of looppad op een bepaalde plek zet.

Zulke betekenissen en functies volgens Japanners kunnen bijvoorbeeld zijn:

  • eenheid met de seizoenen en natuurlijke cyclus;
  • symbool voor de vergankelijkheid van schoonheid;
  • uiting van harmonie tussen mens en natuur.

Over de Japanse symboliek van de afzonderlijke tuin-elementen lees je zometeen meer.

Een kleine Japanse tuin maken: 4 elementen die niet mogen ontbreken

In een authentieke Japanse tuin vind je sowieso altijd de volgende 4 elementen terug:

Water

In bijna elke Japanse tuin speelt water een rol. Het symboliseert ‘de stroom des levens’. Je kunt het element water op 2 manieren in je Japanse tuin naar voren laten komen.

  1. Echt water
    Je kunt gebruikmaken van echt water, zoals zoals vijvers, stromende beekjes en fonteintjes.
  2. Symbolisch water
    Je kunt water symbolisch weergeven, met bijvoorbeeld Karesansui (‘Japanse rotstuin’), waarbij je patronen van golvend water maakt in het zand of grind. Ook kan je water symboliseren met wit grind/steentjes.

Het liefste laat je het water (of het grind dat water symboliseert) aan de oostzijde de tuin binnenkomen en eindigen aan de westkant. De symboliek hiervan is dat je het kwaad afvoert en het geluk brengt.

Japanse tuin aanleggen - water en stenen

Ons waterornament én wit grind staan beiden voor het Japanse tuin element ‘water’.

Stenen en rotsen

Rotsen en stenen vertegenwoordigen rust. Elk soort steen heeft weer een eigen betekenis:

  1. Stapstenen. Als je een pad maakt van stapstenen, dan staat dit symbool voor het leven zelf: over elke stap die je in je leven zet moet je goed nadenken.
  2. Puntige stenen die je rechtop neerzet. Deze stenen staan symboliek voor de lucht/hemel.
  3. (Wit) grind. Zoals eerder aangegeven staat wit grind symbool voor water.
  4. Plattere stenen. Symboliseren de aarde.
  5. ‘Gewonere’ stenen. Stenen die je mooi vindt, maar niet te fel van kleur zijn, kun je gebruiken als symbool voor ons mensen.
japanse tuin ideeen

Onze kleine Japanse voortuin

Japanse struik, planten en bomen

Enkele Japanse planten en bomen die je veel ziet in Japanse tuinen zijn:

  • Bonsai bomen
    Deze Japanse boompjes symboliseren harmonie tussen mens en natuur door geduldige verzorging.

  • Pompon bomen
    Bomen die in pompon-vormen gesnoeid zijn, lijken veel op Bonsai. Het verschil tussen bonsai en pompon is dat pompon bolletjes zijn en bij bonsai is de bovenkant plat.


  • Mos
    Mos gebruik je enerzijds voor het creëren van zachte groene tapijten die rust uitstralen. Anderzijds zetten Japanners ook bewust mos in om bomen en stenen ouder te laten lijken.


  • Japanse bloesemboom
    De Japanse kerselaar of pruimenbloesems brengen seizoensgebonden verandering en kleur aan in de tuin. Dat symboliseert de vergankelijkheid van schoonheid.


  • Japanse esdoorn
    De Acer palmatum komt in allerlei soorten en maten. Met name de rode varianten zie je veel terug in Aziatische tuinen.


  • Bepaalde inheemse bomen
    Ook ‘gewone’ inheemse bomen zoals de wilg, den en eik horen ook zeker in het rijtje van Japanse tuin ideeën. Dus als je die al in je tuin hebt staan, laat ze er zeker in zitten!


  • Japanse bloemen
    Japanse bloemen zoals Camelia, Azalea, Hosta en Lampionplant kun je zeker gebruiken voor een Japanse tuin in Nederland. Let wel: Bij een Japanse tuin aanleggen kijk je vooral naar de kleuren en harmonie daartussen. Dus het is gebruikelijker om mooie planten en wat Japanse heesters en bomen te planten en niet al te veel bloemen.Zie overigens eventueel ook ons artikel over welke planten en bloemen in de schaduw kunnen, waaronder de Japanse.


  • Japans bloedgras planten
    Japans bloedgras is ook absoluut een supermooi gras met zijn rode kleur. Hij wordt naarmate het jaar vordert steeds roder van kleur.


  • Equisetum
    Equisetum wordt ook wel Japanse holpijp genoemd. Dit is een mooie plant voor bij het water. Maar: kijk uit, want equisetum woekert snel! Zelf hebben we ‘m daarom zelfs in een stalen pan in de grond geplant.


  • Bamboe
    Bamboe staat symbool voor kracht en flexibiliteit; bovendien ervaren veel mensen het geluid van klapperende bamboestengels als rustgevend.
Bamboe planten voor een Japanse tuin

Bamboe Fargesia in onze Japanse voortuin

Paden

Looppaadjes horen er absoluut bij als je een Japanse tuin gaat aanleggen. Lees verderop in dit artikel ook over de rol van paden in ‘Miegakure’.

Paden leiden bezoekers door de tuin op een bedachtzame route die zo ontworpen is dat de bezoeker alles om zich heen goed kan observeren en zo tegelijkertijd ook zijn/haar eigen leven ‘observeert’ als symboliek.

De paden maak je het liefste van stapstenen (of bij lange afstanden kan grind ook), zolang het pad iemand maar dwingt langzaam te lopen. Op die manier kan elk detail van de tuin goed gezien worden.

Japanse tuin aanleggen

Japanse tuin ideeën: de belangrijkste tips voor je ontwerp

In een Japanse tuin draait alles om het vermijden van symmetrie en het vinden van evenwicht.

Om een evenwichtige asymmetrie te bereiken, volgen hier een paar tips:

  1. Vermijd rechte lijnen. Dus géén keurig rechthoekig looppaadje, maar kies juist voor een pad met kronkelige bochten.
  2. Blijf weg van keurige rijtjes. Dus géén plantjes keurig op een rijtje met precies 10 cm afstand ertussen, maar maak het juist speels (nog belangrijker: koppel er een betekenis aan! Dus waarom kies je er voor om ze op deze manier in de tuin te planten?)
  3. Creëer balans tussen vulling en leegte. Als je een hoekje hebt met heel veel Japanse struiken en plantjes bij elkaar, maak dan ook een stuk tuin met niks erin of erop. Open ruimtes in je tuin zijn essentieel om de balans te bewaren tussen vulling en leegte.
  4. Alleen oneven aantallen gebruiken. Gebruik géén even aantallen, maar juist oneven aantallen. Oftewel: kies voor 5 bepaalde Japanse planten en niet voor 4. Of leg 7 stenen bij elkaar in plaats van 6.
  5. Zorg voor Miegakure. Miegakure betekent: ‘verbergen en onthullen’. Als iemand in je tuin kijkt, moet ie niet meteen de hele tuin kunnen overzien. Door de paden om de hoek te laten gaan en vanaf de bocht bijvoorbeeld wat Japanse esdoorns te planten die het zicht blokkeren, weet je niet wat er om de bocht te zien is. Je zult dan eerst over dat pad daar heen moeten lopen om het te kunnen zien. Dit is typisch voor een Japanse tuin. En ook meteen het tegenovergestelde van een typische Nederlandse tuin.
  6. Denk aan de Wabi-sabi (eenvoud). Let er op dat je je Japanse tuin niet te volstouwt met vanalles. Het woordje ‘zen’ komt niet voor niets uit Japan vandaan: een Japanse tuin moet rust uitstralen, zen zijn.
  7. Terras. Je kunt een mooi terrasje maken, maar houdt het zo simpel mogelijk. Dus het liefste zet je er alleen een rotan bankje neer of een klein tafeltje met stoelen. Zelf hebben wij dat laatste in de voortuin voor het raam.
  8. Decoratie. Gebruik ook zo min mogelijk decoratie. Je mag traditioneel gezien bijvoorbeeld maar 1 Japanse lantaarn tegelijk kunnen zien. Dus als je een kleine Japanse tuin gaat maken, dan betekent dit waarschijnlijk 1 lantaarn. Of 2 als je een goed verborgen Miegakure hebt.

En je hebt nu misschien ook wel door: een Japanse tuin wordt al snel een rommeltje. Vandaar je goed nadenkt over de plekken van de elementen en is regelmatig onderhoud ook absoluut nodig. Een kleine Japanse tuin maken en inrichten is dus geen eenvoudige taak, maar zeker wel de moeite waard!

Japanse planten kopen (en speciale Japanse bomen)

Hieronder vind je allerlei bomen en planten voor een Japanse tuin in Nederland, met uitleg erbij.

Bamboe

Als je bamboe koopt, zorg er dan voor dat je niet-woekerende bamboe haalt (!!!) Dat is echt heel belangrijk. Woekerende bamboesoorten zijn vaak heel mooi, maar je zult niet de eerste zijn bij wie de keukentegels plotseling omhoog komen… Laatst ontmoetten we iemand die zelfs zijn huis niet kon verkopen, omdat de bamboe niet meer weg te krijgen was. Dus hieronder zijn niet-woekerende bamboes en dus veilig om in je Japanse tuin te zetten:

Japanse sierkers kopen

De Japanse sierkers of Japanse kerselaar wordt steeds populairder. Normaal gesproken bloeien ze pas vanaf april, maar dit jaar (2024) zie je ze plotseling al vanaf februari bloeien. Dat is behoorlijk bijzonder. Hoe dan ook: de Japanse sierkers is echt wel een goede aanwinst voor je tuin!

Equisetum

Deze Japanse Holpijp is vooral erg leuk als je een fonteintje of vijver hebt. Maar zoals eerder benoemd: kijk uit voor het woekeren! Zet ‘m bijvoorbeeld in een stalen pan en graaf die in. Zo doen wij het in ieder geval. Anders krijg je mogelijk dezelfde problemen als woekerende bamboe.

Japans bloedgras

Japans bloedgras is een leuke bodembedekker. Dit gras zou woekeren, maar zelf hebben we daar eigenlijk geen last van. Gewoon even in de gaten houden dus en anders een begrenzer gebruiken.

Pompon boom kopen

Een mooie Pompon kun je als pronkstuk neerzetten als je een kleine tuin hebt. Hieronder zie je wat prachtige voorbeelden van pompon olijfbomen. Nu zijn olijfbomen natuurlijk mediterraan, maar voor een moderne Japanse tuin kunnen deze prima als je ze in een goede pompon-vorm houdt. Een pompon steeneik is ook een idee.